چکیده: در بین قارچهای خوراکی، قارچ خوراکی تکمهای سفید رایجترین قارچی است که در سراسر جهان کشت میشود. کشت این قارچ نخستین بار در قرن هفدهم میلادی در فرانسه شروع شد ولی تاکنون نسبت به گیاهان زراعی تلاشهای کمتری در مورد اصلاح آن صورت گرفته است. در حال حاضر حدود 38% کل تولید قارچهای خوراکی دنیا، به قارچ خوراکی تکمهای سفید اختصاص داده شده است.
علیرغم اهمیت اقتصادی زیاد و تولید وسیع جهانی قارچ خوراکی تکمهای سفید، برنامههای اصلاحی این قارچ به علل زیر با مشکلات زیادی روبرو بوده است. نخست این که بیشتر بازیدیوسپورهای این قارچ حاوی دو هستة هاپلوئید متفاوت و سازگار از نظر جنسی میباشد که پس از تندش تشکیل یک میسلیوم هتروکاریوتیکی بارور میدهد و تنها درصد اندکی از بازیدیوسپورها تک هستهای (یا با دو هسته مشابه) بوده و قابلیت انجام دو رگگیری را دارند. دوم این که اختلاف فنوتیپی قابل مشاهدهای بین میسلیومهای هموکاریون و هتروکاریون وجود ندارد و در نهایت آن که تندش اسپور به عنوان اولین گام در یک برنامة اصلاحی بسیار ضعیف و ناهماهنگ است و غالباً با آلودگیهای باکتریایی همراه میباشد. با وجود مشکلات فوق و پیشرفتهایی که در اصلاح این قارچ صورت گرفته است. روشهای بهبود نژادی در این قارچ عبارتند از: وارد کردن نژادهای مرغوب، جمعآوری ژرم پلاسمهای وحشی، گزینش درون نژادی، دورگگیری و مهندسی ژنتیک. در حال حاضر مهمترین برنامه اصلاحی این قارچ براساس دو رگگیری هدفمند در بین هموکاریونها میباشد. در روش دو رگگیری، هدف آن است که به یک نژاد با شاخصهای ژنتیکی مطلوب والدین و در نهایت بهبود صفات کمی و کیفی دست یافت. در این تحقیق ده جدایه هموکاریون مختلف که مورد تأیید قرار گرفته است، با انجام تلاقی دایآلل در بین آنها، سعی در گردآوری ژنهای مطلوب نژادهای مزبور در یک نژاد جدید دو رگ و بهبود ژنتیکی برای صفت عملکرد نمودهایم. نتایج مربوط به دورگگیری نشان میدهد، وقوع پدیدههایی همچون اثر متقابل میسلیومی در محل انجام تلاقی، تغییر سرعت رشد و ریخت پرگنه دو رگ نسبت به جفت هموکاریونها، میتواند به عنوان معیارهایی جهت انتخاب هیف از محل تلاقی در نظر گرفته شود. در زمان رشد دو رگها در محیط کشت PDA، قطر پرگنه، تیپ رشدی پرگنه یادداشت برداری شد. دورگهای حاصله جهت تأیید، به آزمون میوهدهی برده شد که با استفاده از طرح بلوک کامل تصادفی با دو تکرار مورد آزمون عملکرد قرار گرفتند. در طی این مرحله خصوصیاتی نظیر زمان پر کردن اسپاون، میزان عملکرد، وزن تک میوه اندازهگیری شد. سپس با انجام تجزیه دایآلل، قابلیت ترکیبپذیری عمومی و خصوصی اندازهگیری گردید و بهترین جدایه هموکاریون (A15-8) و بهترین دو رگ (130-7 A 15-6) مشخص شد. همچنین با بدست آوردن نسبت واریانس ترکیبپذیری عمومی به خصوصی، اهمیت هر یک از اثرات افزایشی و غالبیت در کنترل صفت عملکرد تعیین شد. بطوریکه این نسبت، معنیدار نبود که دلالت بر عمل غالبیت ژنها دارد یعنی صفت عملکرد توسط عمل غالبیت ژنها کنترل شده است. جدول تجزیه واریانس نشان داد که اثر بلوک بیمعنی است. همچنین ضریب تغییرات آزمایش حدود 5/12% بود و نشان میداد که آزمایش دارای دقت بالایی است. نتایج سرعت رشد پرگنه نشان داد که سرعت رشد میسلیوم هموکاریون بسیار کمتر از میسلیوم دو رگ است. همچنین بین قطر پرگنه و عملکرد همبستگی مثبت وجود دارد. نتایج حاصل از تجزیه دایالل نشان میدهد که میتوان بهترین دو رگها و برترین جدایههای آمیزشی را جهت تسریع برنامههای اصلاحی بعدی معرفی نمود.
فهرست مطالب: چکیده
فصل اول: مقدمه دلایل عمده عملکرد پایین قارچ خوراکی تکمهای سفید در ایران
فصل دوم: بررسی منابع تاریخچه پرورش قارچ خوراکی تکمهای سفید
آشنایی اجمالی با قارچ خوراکی تکمهای سفید
طبقهبندی
رده بندی
اندام شناسی
مشخصات پرگنه در کشت خالص
نامگذاری علمی
تقسیم بندی واحدهای سلولی میسلیوم از لحاظ تعداد و ترکیببندی هستهای
چرخه زندگی
بررسی الگوهای چرخه زندگی
الف: هموتالیسم
ب: هتروتالیسم
ژنتیک
روشهای بهبود نژادی
گزینش از طریق کشت تک اسپوریکشت بافت
تهیه نقش اسپور
الف: تک اسپوری
ب: چند اسپوری
اختلاط ساده
تلاقی هدفمند هموکاریونها
بدست آوردن هموکاریون و تایید آنها
ـ روش سنتی تأیید هموکاریونها
ـ تهیه و تایید هموکاریونهای والدی به روش تهیه پروتوپلاست ۰
ـ تایید هموکاریونها با استفاده از نشانگر RFLP0
ـ تایید هموکاریونها با استفاده از نشانگر RAPD
انجام تلاقی بین هموکاریونها و تایید هیبریدها
الف: استفاده از نشانگرهای غذایی
ب: استفاده از آیزوزایمها
ج: استفاده از نشانگرهای مقاومت
اصلاح برخی صفات با استفاده از روش تلاقی هیبریدها:
د: استفاده از نشانگرهای مورفولوژیکی
مراحل انجام آزمون اصلاحی از طریق دورگگیری هدفمند
ـ کشت اسپور
ـ جداسازی تک اسپورها
ـ تهیه اسپاون
آزمون میوهدهی
الف: تهیه بستر کشت
ب: مراحل پرورش و میوهدهی
تولید پریموردیا در سطح محیط کشت
تولید اجسام میوه دهی در اسپاون
ج: تولید اندام باردهی در کمپوست
مهندسی ژنتیک
ـ انتقال ژن
ـ اختلاط پروتوپلاستها
فصل سوم: مواد و روشها تهیه نژادها
روش تهیه محیط کشت غذایی PDA
روش کشت هموکاریونها
روش تلاقی هموکاریونها
نمونهگیری از منطقه تلاقی
تهیه اسپاون مادری از هیبریدها
تلقیح دانههای گندم با کشت هیبرید
تهیه بستر کشت (کمپوست)
هوادهی و افت سریع دما
محاسبه قابلیت ترکیبپذیری
محاسبه واریانس ترکیب پذیریی
محاسبه واریانس افزایشی و غالبیت
فصل چهارم: نتایج و بحث نتایج بررسی سرعت رشد
تیپ رشدی پرگنه هموکاریون
سرعت رشد در هتروکاریونها
تهیه اسپاون
آزمون میوهدهی
جدول تجزیه واریانس
جدول قابلیت ترکیبپذیری عمومی
جدول قابلیت ترکیبپذیری خصوصی
جدول مقادیر اجزاء ژنتیکی
ضریب همبستگی
پیشنهادات
منابع
پیوست
چکیده انگلیسی
-
راهنمای استفاده:
مناسب جهت استفاده دانشجویان رشته کشاورزی و زراعت، گرایش اصلاح نباتات و گرایشهای مرتبط
-
محتوای فایل دانلودی:
در قالب فایل word و قابل ویرایش